Neft və qaz fossil fuels (fosil yanacaqları) dirlər.Fossil fuel-lər milyon illər əvvəl yaşamış bitki və heyvanlardan əmələ gəlir.Bizim indi çıxardığımız neft və qaz 10-160 milyon il əvvəl əmələ gəlib.

Dənizlər və nəm ərazilər bakteriya və phytoplankton(fitoplankton) və zooplankton adlı mikroskopik heyvan və bitkilərlə zəngindir.Onlar öləndə suyun dibinə “batırlar” və üzvi maddələrin qalın laylarını formalaşdırırlar.Bu laylar yavaş-yavaş palçıq,qum və digər mineral çöküntü layları ilə örtülür.Bu sedimentary layı(dənizin dibini təşkil edən palçıq və qumdan ibarət olan lay) adlanır.

Laylar(qum,palçıqdan ibarət olan) qalınlaşdıqca,təzyiq və temperatur da həmçinin artır.Üzvi maddədə hava yoxdur,lakin oksigensiz yaşaya bilən anaerob bakteriya üzvi maddəninin tərkibini dəyişməyə başlayır.Bu baş verdikcə,qum və palçıqla örtürülmüş mum,yağ və neft kerogen adlanan tünd ləkələr formalaşdırır.Bu formada neft və qazdan ibarət olan süxurlar source rocks(mənbə süxuru) adlanırlar.Diaqramda source rock-un ən aşağı layda olğunu görə bilərsiniz.Dərinliyə getdikcə temperatur daha da artır.Karbohidrogen zənciri qısalır və yüngül neft və qaza parçalanır.

.download (1)

Biz bilirik ki,neft və qazın sıxlığı suyun sıxlığından azdır,buna görə də,bu yolla formalaşan neft və qaz yavaş-yavaş yuxarı-porous rock-a(daha böyük boşluğu olub-bu boşluqlar porous adlanır-,maye və qazı keçirməyə qadir olan süxur) doğru qalxır.Bu porous rock-lar source rock-un üzərində yerləşən reservoir rock-lardır.

Neft və qaz impermeable trap(maye və qazın keçməsi mümkün deyil) və ya cap rock ilə üzəri bağlanır.Neft və qazı çıxarmaq üçün bu süxur deşilməlidir.